Al tijdens het tekenen van het model van de remise L  op fort Sabina remise L ontstond het idee om meerdere scènes op dit bijzondere verdedigingswerk te situeren. Tijdens een henieuwd bezoek aan dit prachtige fort werd dit idee verder uitgewerkt en besloten om als volgende project de remise-kazemat K te tekenen.

Deze in 1881/1882 gebouwde kazemat is vrijwel uniek in Nederland; slechts één vergelijkbaar exemplaar is gebouwd in het fort Prins Frederik dat aan de overkant van het Hellegat ligt. De remise-kazemat had een dubbele functie: vanuit de kazemat kon vuur worden uitgebracht over de torpedoversperring in het Hellegat, maar het geschut kon ook naar buiten worden gereden om vanuit een open opstelling de zeedijk onder vuur te houden. Hiervoor was de remise-kazemat uitgerust met 2 stukken van 12 cm KA op hoge affuit.
Later bleek deze dubbele functie toch geen ideale oplossing, en heeft men besloten om prioriteit te geven aan het bestrijken van de versperring.
Rond 1895 zijn de verrijdbare kannonnen van 12 cm KA daarom vervangen door twee vast opgestelde stukken van 10 cm brons op kazemataffuit. Om gebruik te blijven maken van de bestaande schietgaten, heeft men de kanonnen op een hele hoge* betonbedding geplaatst.

*in verhouding tot vergelijkbare opstellingen van het kano van 10 cm brons op kazemataffuit in de keelkazematten van de Stelling van Amsterdam.

De tekeningen geven de situatie weer ná de inbouw van de 10 cm kanonnen op kazemataffuit, maar vóór de ombouw van dit geschut tot snelvuurkanon (de stukken werden toen van een ander sluitstuk voorzien). De opschriften die op de tekeningen te zien zijn, zijn ook in de echte kazemat nog (gedeeltelijk) aanwezig.

Behalve de 2 kanonnen, bood de remise-kazemat ook ruimte voor een aantal coehoorn mortieren. Deze werden waarschijnlijk gebruikt voor het ‘werpen van lichtkogels’ ten einde ’s nachts de torpedoversperring in het Hellegat te kunnen verlichten.

Bij het renderen van het model heb ik geëxperimenteerd met het creeëren van zgn. “God Rays”, oftewel het bijzondere effect dat je krijgt met een binnenvallende bundel zonlicht in een donkere, stoffige omgeving. Sinds enige tijd zijn dit soort effecten vrij makkelijk te maken in Blender, dankzij een nieuwe functionaliteit voor “Volumetric Rendering”. Het effect vind ik zeker geslaagd! Nadeel is echter dat er héél veel samples nodig zijn om een beetje een scherp plaatje te krijgen (dus lange rendertijden) én dat veel details minder goed zichtbaar worden.

Tijdens het tekenen van deze kazemat heb ik veel aanvullende achtergrondinformatie, tekeningen en foto’s ontvangen via Jaap de Zee en Reeg van Overveld (één van de actieve vrijwilligers die zich continu inzetten voor het behoud en de openstelling van dit verdedigingswerk). Waarvoor dank!

10cm brons (camera 2)

10cm brons (camera 3)

10cm brons (camera 4)

10cm brons (camera 1)

Creative Commons-Licentie
Dit werk valt onder een Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel 4.0 Internationaal-licentie

9 gedachtes over “Fort Sabina – Remise-Kazemat K

    1. Beste Sander, mogen wij op Fort Sabina van enkele van jouw illustraties van de remise-kazemat gebruiken op een ansichtkaart? De opbrengst daarvan gaat naar Stichting Fort Sabina voor onderhoud van de gebouwen. We zijn met een aantal vrijwilligers het interieur van de remise-kazemat aan het opknappen en hebben tbv de rondleidingen de twee illustraties van de 10cm kanonnen en het opengewerkte front-overzicht in met led verlichte panelen geplaatst. Komen prachtig uit in de verder zwak verlichte kazemat.
      frits waldekker
      vrijwilliger fort sabina-henrica

      Like

  1. Hallo Frits,
    Geen probleem als jullie de afbeeldingen willen gebruiken. Lijkt me mooi initiatief om wat extra geld te genereren voor het goede doel! Ik ben heel benieuwd naar het resultaat van jullie harde werken in de unieke remise-kazemat, en hoop van de zomer weer eens keertje naar ‘het zuiden’ af te kunnen zakken om het resultaat te komen bewonderen!
    Nb. ik zie nog wel wat andere leuke projecten op fort Sabina om te tekenen, zoals de bijzondere caponnière, het munitiemagazijn (met 24cm granaten gevulde?) of de Tour modèle vóór de kazerne ertegenaan gebouwd werd… Maar goed, da’s een andere discussie!

    Hartelijke groet, Sander

    Like

  2. Beste Sander,

    Ik ben van de Verdedigingswerken Hellevoetsluis, u heeft ook een mooie tekening gemaakt van het 24cm IJzer welke bij ons staat, nu zijn wij al enige tijd op zoek wat voor soort verlichting er bij ons in de kazerne gehangen zou hebben, foto’s hiervan hebben we niet kunnen vinden, dit zouden olielampen geweest moeten zijn.
    Nu waren wij gisteren op bezoek bij Fort Sabina, nu zag ik daar wederom een mooie tekening van u, van de Remise-kazemat en daar heeft u olielampen op getekend.
    Het is niet ondenkbaar dat dit type lampen ook bij ons gehangen heeft, bent u misschien ook in het bezit van originele foto’s hiervan ?

    Met vriendelijke groet,
    Marcel Hoveling

    Like

    1. Hallo Marcel,
      Welke verlichting precies in de Nederlandse forten gehangen heeft is iets waar ik tot op heden nog niet het definitieve antwoord op gevonden heb (ondanks uitgebreide discussies hierover met diverse specialisten tijdens de afgelopen jaren). Ik weet dat er in het Verenigd Koninkrijk uitgebreide beschrijvingen (incl. afbeeldingen) bestaan van de diverse typen lampen die in elk type ruimte moest worden opgesteld, maar voor de Nederlandse forten ben ik zo’n beschrijving helaas nog niet tegengekomen. Bovendien zijn er maar heel weinig interieurfoto’s uit de periode rond 1900 bekend, dus ook dat geeft weinig houvast. Uit de bestekken voor het maken van de van de bomvrije gebouwen van de forten van de NHW (in te zien op Dirk de Groot’ site) kun je wél afleiden hoeveel lampen er nodig waren, maar helaas ontbreekt een precies type.
      Wat spaarzame info staat verzameld op de aan dit onderwerp gewijde thread op fortificatoieforum.nl https://www.fortificatieforum.nl/viewtopic.php?f=37&t=4117. Hier staan ook twee foto’s van zo’n soort lamp. Daarnaast heb ik de afgelopen jaren regelmatig foto’s gezien van kazernegebouwen uit deze periode, die eveneens voorzien waren van lampen die grote overeenkomsten vertonen met het door mij getekende exemplaar. (foto’s kan ik niet direct terugvinden, maar heb ik wel ‘ergens’ op schijf staan)
      Conclusie: tot op heden denk ik dat mijn lamp een prima weergave is van hoe zo’n hanglamp eruit gezien zou kunnen hebben, maar zeker weet ik het helaas nog steeds niet!

      Nb. voor een andere tekening die toevallig óók gesitueerd is op fort Sabina (https://3dfort.wordpress.com/home/m-90-gardner/) heb ik dan weer gekozen voor een ander type lamp (een staande). Zelfde verhaal: lamp is historisch correct voor de periode (afgeleid van eigentijdse foto’s), maar of in die specifieke caponnière nu precies zo’n lamp heeft gestaan…?

      Gr. Sander

      Like

      1. Hallo Sander,
        In de memorie van verdediging van diverse forten staat dat de Intendant zorg draagt voor de aanschaf van voldoende olielampen zonder beschrijving of specificatie. Hij ging op pad naar de plaatselijke winkels om lampen te kopen. Omdat hij er vrij veel van nodig had zullen ze niet allemaal het zelfde geweest zijn. De door jou getekende lamp is een goede afspiegeling.

        Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s