kazemat b(270)a - in Grebbelinie, met camouflage beschilderingKazemat b(270)a – in Grebbelinie, met camouflage beschildering

kazemat b(270)a - in Maaslinie, gecamoufleerd als schuurtjeKazemat b(270)a – in Maaslinie, gecamoufleerd als schuurtje

netherlands-flag-icon-32 B-kazemat

Nadat ik al een paar keer tekeningen had gemaakt van een Nederlandse G-kazemat uit de mobilisatieperiode, liep ik al een tijdje rond met het idee om ook van de Nederlandse B-kazemat uit dezelfde periode een model te maken. Dat beide kazematten qua inrichting veel overeenkomsten vertoonden, en ik dus een aantal reeds gemodelleerde items grotendeels kon hergebruiken, was een mooie bijkomstigheid.
Tijdens het tekenen kwam ik in contact met Bert Rietberg van de Stichting Grebbelinie. Hij vroeg mij of ik het leuk zou vinden voor het Decembernummer van “Grebbelinie in Beeld” ( het kwartaalblad van deze stichting)  een stukje te schrijven over dit model. Hartstikke leuk natuurlijk! Onderstaande tekst is een hele summiere samenvatting van het artikel. Het volledige nummer (dat uiteraard ook nog andere interessante artikelen bevat) is te bestellen op de webshop van de Stichting Grebbelinie.

De “flankeerende gewapend betonkazemat” (beter bekend als “B”-kazemat) vormt samen met de zgn. Stekelvarkens (“S”) en de kazematten met gietstalen koepel (“G”) het belangrijkste bestanddeel van de kazematlinies die in 1939/1940 zijn gebouwd tegen een dreigende Duitse invasie. In tegenstelling tot de (semi-)frontaal vurende stekelvarkens, waren de B-kazematten bedoeld voor flankerend vuur. De in de kazemat opgestelde mitrailleur schoot dus altijd min of meer haaks op de aanvalsrichting, waardoor het kwetsbare schietgat veel moeilijker te raken was. Dit schietgat werd nog extra beschermd door een uitspringend gedeelte van de frontzijde (de ‘neus’). Ook was de naar de vijand gekeerde zijde met 1,2 meter aanzienlijk dikker dan bij de S-kazematten (80cm). Dit maakte de B-kazemat dus tot een veiliger (maar ook duurder) ontwerp dan de veel vaker gebouwde S-kazematten.

Ik heb twee varianten van de B-kazemat getekend, nl. de b(90)a en b(270)a. Het getal tussen haakjes geeft de hoek aan tussen ingang en schietgat (tegen de klok in), terwijl de “a” in beide varianten aangeeft dat het om een kazemat met een normale achteringang gaat. Bij de kazematten met een “k” was de ingang voorzien van een klimkoker .

Inrichting

De B-kazemat was bedoeld voor een bezetting van drie man: mitrailleurschutter, helper en groepscommandant. Indien de kazemat voorzien was van een ventilatie-aggregaat, dan moest één van deze drie de zwengel bedienen om de kazemat van verse lucht te voorzien.

De (meeste) B-kazematten waren bewapend met een zware mitrailleur van het type Schwarzlose M.08/15. De aanduiding “zwaar” slaat hier overigens letterlijk op het gewicht van de mitrailleur en niet op het kaliber. Ter vergelijking: de ‘zware’ mitrailleur Schwarzlose woog inclusief koelwater zo’n 29 kilo, tegen 12 kilo voor een ‘lichte’ Lewis M.20.
Het schootsveld van deze mitrailleur was met 35° (bij toepassing van de gasdichte boldoorvoering) nogal beperkt. Observatie van het voorterrein gebeurde d.m.v. een kijkglas in de boldoorvoering.

Volgens het voorschrift moest het beton aan de binnenzijde van de kazemat geverfd worden in een dofgroene kleur.  De naar achter gerichte zijden (vanaf het schietgat gezien) van de stalen hoekprofielen aan weerszijden van het schietgat moesten wit geschilderd worden. Alle overige metalen onderdelen (binnenzijde van de deur, ventilatie-aggregaat, buizen etc.) werden groen geverfd.

Op de ontwerptekening (+beschrijving) valt af te leiden dat de inrichting van de B-kazemat bestond uit:

  • Een grenen kapstokplank voorzien van vier ijzeren kapstokhaken.
  • Het kazematventilatie-aggregaat M’39, waarmee de kazemat onder lichte overdruk kon worden gehouden, frisse lucht kon worden aangezogen en de giftige rook en koolmonoxide die ontstond bij het afvuren van de zware mitrailleur kon worden afgezogen.
  • Een smalle bergplank, waarop ik voor dit model een paar kartonnen dozen heb getekend die elk een patroonband met 215 scherpe patronen voor de Schwarzlose M.08/15 bevatten
  • De Schwarzlose M.08/15 mitrailleur in gepantserde boldoorvoering (inclusief kijkglas).
  • Een rookkap boven de mitrailleur die de dampen afzoog die tijdens het schieten ontstonden.
  • Een hulzentrechter bevestigd aan de rechterzijde van de Schwarzlose, waarmee de uitgeworpen hulzen werden opgevangen en direct werden afgevoerd naar een afgesloten hulzenbus onder de mitrailleur stond. Zowel de rookkap als hulzenbus waren door een afzuigbuis verbonden met het kazematventilatie-aggregaat.
  • Een koelwater emmer met handpomp waarmee de watervoorraad (4,5 l) in de koelmantel van de Schwarzlose aangevuld kon worden.
  • Een “door het Rijk te verstrekken telefoonconsole” bevestigd. Deze console bevindt zich boven één van de twee ingebetonneerde telefoonbuizen waardoor telefoonlijnen getrokken konden worden.

De precieze plaatsing van deze onderdelen en de loop van de aan- en afzuigbuizen verschillende per variant. Daarnaast is duidelijk dat in de Meidagen van 1940 héél veel kazematten slechts gedeeltelijk ingericht waren. Zo waren veel kazemat ventilatie-aggregaten nog niet geleverd of nog niet (volledig) geïnstalleerd.

Camouflage

De buitenkant van de kazemat was voorzien van meerdere rijen “maskeeringsankers” (ingebetonneerde lange bouten met moeren) die dienden ter bevestiging van camouflagemateriaal (planken, takkenbossen etc.). Plaatsing verschilt naar gelang de situatie: Bij kazematten die geheel of ten deele onder de aanaarding vallen, kan in de plaats naar behoefte worden gewijzigd c.q. het aantal worden verminderd. Op het dak waren “maskeeringshaken” (zonder schroefdraad) aangebracht.

Camouflage verschilde sterk per linie en regio; De kazematten langs de Maas en de IJssel stonden op de linkeroever van de rivier aan de rand van het zomerbed. Door hun ligging in de uiterwaarden of boven op de rivierdijk waren deze goed zichtbaar. Op foto’s is te zien dat de kazematten hier vaak gecamoufleerd werden als schuurtje, aanbouwsel of hooiberg.

In de Grebbelinie komen we vooral camouflage tegen door beschildering (verschillende patronen) of door gebruik van takkenbossen/-schermen.

Naschrift

Bij het tekenen van het model heb ik dankbaar gebruik gemaakt van een aantal foto’s en archiefstukken (tekeningen en beschrijving) die ik van M. Binneveld ontving. De stichting Grebbelinie leverde waardevolle informatie aan over de gebruikte kleuren in het camouflageschema.

 

united-kingdom-flag-icon-32 Dutch casemate “type B” for for heavy machine gun Schwarzlose M.08/15

Inspired by previous projects about the Dutch ‘G’ casemate (a.k.a. casemate with cast steel turret), I’ve finally managed to get started with a ‘B’ casemate from the same period. Because there are a lot of similarities between the interior of these casemates, I was able to reuse several components from my previous model(s). While working on this model, I got in contact with Bert Rietberg from the “Grebbeline Association”. He asked me whether I would like to write an article on my model for the December-issue of this Association. Of course I agreed. The text below is a short summary of this article (i.e. article is in Dutch).

B-casemate

The casemate type “B” is one of the types of concrete casemates that was built in large numbers in 1939-1940 to strengthen the Dutch defense lines along the rivers IJssel en Meuse (along the eastern border) as well as the Grebbeline and Peel-Raam position in the center of the country. This single-embrasure casemate was almost always built in a flanking position perpendicular to the main direction of attack, so its heavy machine gun could either enfilade the terrain directly in front of the defense line or cover the terrain behind the main defense position in order to seal off enemy penetrations. 

The B-casemate was relatively well protected with a front wall of 1,2 meters, while the vulnerable embrasure received additional protection by a protruding concrete ‘nose’.

My drawings show two variants of the casemate: b(90)a and b(270)a. The number between brackets depicts the angle between entrance and embrasure (anti-clockwise). The last letter indicates the type of entrance: either a normal entrance hatch (‘a’) or a vertical climbing shaft (‘k’).

Interior

A B-casemate was normally manned by three soldiers: MG gunner, assistent gunner and squad leader. While firing or in case of a gas attack, one of them had to operate the crank of the ventilator/filter system for a continuous supply of fresh air.

Almost all B-casemates were armed with a heavy machine gun Schwarzlose M.08/15. ‘Heavy’ in this case is a direct reference to the weight, not the caliber; The Schwarzlose MG weighed (including cooling water) 29 kilos, while the ‘light’ MG Lewis M.20 weighed around 12 kg. The field of fire of the weapon was with 35° rather limited. The MG fired through a ball mount in an armored housing. Observation of the terrain was by a small looking glass in this armored housing.

Other elements of the interior:

  • Ventilator and filter system M’39 used to (lightly) pressurize the interior so no toxic gasses from the outside could enter. The installation also extracted the fumes from firing the MG and provided fresh (or if necessary filtered) air from the outside. In may 1940, not all casemates were equipped with a working ventilator and filter system, as it was either not yet installed or there were still vital parts not yet delivered.
  • A pine coat rack with four metal hooks
  • Water bucket and hand operated pump for refilling the water jacket around the barrel of the water-cooled heavy machine gun
  • A small shelf for storing supplies, like extra ammo in cardboard boxes. Each cardboard box contains a linen ammunition belt with 215 cartridges
  • Console for a telephone. Here fitted with a field set. This console was placed directly above one of two pipes embedded in the concrete through which a telephone line could be drawn..

According to regulation, the inside of the casemate (including all metal parts) was to be painted in a dull green colour. The backward facing sides of the steel beams that lines the embrasure were to be painted white

Camouflage

Rows of steel rebars were fitted on the roof and the (not by ground covered) outside walls of the casemates. These could be used to attach camouflage material like wooden planks,  branches or netting. The camouflage applied differs per defense line and region: along the rivers Meusse and IJssel the casemates were built along the summer bed of the rivers. This exposed location in the floodplain or on top of the river dike made these casemates highly visible. On historic photographs we can see these casemates often camouflaged as wooden shed or haystack. In the Grebbeline we mainly see camouflage by paint (different colour schemes) and/or the use of bundles of brushwood.
Word of thanks

I want to extend my grattitute to M. Binneveld, who shared with me lots of pictures of B-casemates as well as design drawings en documents from the National Archives. Also Bert Rietberg from the “Grebbeline Association” gave some valuable information on the colour scheme and camouflage paintng of the casemates in the Grebbeline.

 

Kazemat b(90)a - overzichtKazemat b(90)a – overzicht

kazemat b(90)a - zijaanzicht (orthografisch)Kazemat b(90)a – zijaanzicht (orthografisch)

Kazemat b(90)a - bovenaanzicht (orthografisch)Kazemat b(90)a – bovenaanzicht (orthografisch)

kazemat b(90)a - binnenaanzicht richting schietgatKazemat b(90)a – binnenaanzicht richting schietgat

Schwarzlose mitrailleur in boldoorvoeringSchwarzlose mitrailleur in boldoorvoering

Creative Commons-Licentie
Dit werk valt onder een Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel 4.0 Internationaal-licentie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s